کشاورزی در دیشموک ايل بهمئي دهناد

1-                       مقدمه

تمایل مردم دنیا  نسبت به شهرنشینی و رفاه طلبی آنان از یکسو و از سوی دیگر زندگی ماشینی بدور از طبیعت زنده باعث شده است که تمایل انسانها برای داشتن مدل کوچکی از فضای سبز و طبیعت برای برطرف کردن نیازهای روحی و دور شدن از وابستگی های ماشینی و خستگی های روزانه، بالا برود و گل این موجود زیبا این مدل کوچک طبیعت است.

سالانه انواع گل ها و گیاهان به شکل : شاخه بریده، آپاراتمان، گلدانی – فصلی و درختچه های زینتی تولید و در اختیار انسانها قرار می گیرد تجارت گلهای شاخه بریده تبدیل به تجارتی سودآور شده است. یکی از پرمصرف ترین گلهای شاخه بریده گل معروف رز است که دارای اقسام و واریته های زیادی است که هر کدام دارای زیبایی خاصی هستند. که البته تمامی آنها به عنوان شاخه بریده به کار نمی روند.

کشورهایی مانند : هلند، کلمبیا و چند کشور اروپایی دیگر تقریباً بازار تجاری این گل را تسخیر کرده اند و حتی اگر کشورهای دیگر مانند ایران به تولید این گل در سطح انبوه و صادراتی بپردازند باز هم به نام این کشورها به ویژه هلند تمام می شود. که با ایجاد نمایندگی انحصاری در کشورهای جهان و محصول تولیدی واحدهای گلخانه ای و حتی فضای باز به نام خود در اختیار کشورهای مصرف کننده قرار می دهد.

در این طرح هدف تولید گل شاخه بریده رز و رسانیدن به بازارهای مصرف داخلی و به ویژه خارجی است. متأسفانه نه تنها بازار فروش خارجی گل به ویژه شاخه بریده انحصاری است بلکه بازار عمده گل ایران نیز محدود به افرادی خاص و انگشت شمار می شود و ورود به این بازار به یکی از مشکل ترین کارها تبدیل شده است. در حال حاضر دو بازار عمده گل در ایران وجود دارد که هر دو در تهران بزرگ واقع شده اند یکی در جادۀ خاوران و دیگری در بزرگراه شهید محلاتی.

و استان ما به دلیل شرایط خاص آب و هوایی (اختلاف ارتفاع از سطح دریا و اختلاف درجه حرارت شب و روز) می تواند به یکی از قطب های تولید گل رز شاخه بریده با کیفیت بالا تبدیل شود. ( در فضای آزاد و همچنین فضای بسته). در حال حاضر تعداد 6 واحد گلخانه ای در سطح 14000 مترمربع به تولید گل شاخه بریده رز در استان میپردازند و حدود یک میلیون شاخه بریده در سال تولید می کنند.

در این طرح هدف احداث 10 واحد گلخانه ای هر کدام به مساحت 3000 مترمربع و بصورت یک مجتمع پرورش گل می باشد.

2- اهمیت

همانطور که اشاره شد تولید گل می تواند به یکی از حرفه های سودآور تبدیل شود به فرض آنکه براساس اصول علمی و دانش گلخانه ای روز پایه گذاری شود.

امروزه که ایجاد اشتغال و تولید بیشتر در کنار بهره وری بهینه از منابع آب و خاک (به ویژه آب) به یکی از دغدغه های دولت تبدیل شده است. واحدهای کوچک تولیدی که گلخانه یکی از آنهاست می تواند گزینه مناسبی باشد به شرط آن که به غیر از مسئله اشتغال سودآوری طرح و اقتصادی بودن آن هم در نظر باشد، نه اینکه برای پاسخگویی به موج عظیم بیکاران کشور با تصمیم گیری های عجولانه فقط به فکر مقطع کنونی بوده و آینده را در نظر نداشت در صورتی که طرح به خوبی اجرا شود می تواند هر 3000 متر مربع 6 نفر اشتغال مولد و جدید داشته باشد ضمن آن که با تولید گل شاخه بریده رز پاسخگوی نیاز بازارهای داخلی و خارجی می باشد.

البته بایستی به سرانه مصرف این گل در جامعه نیز توجه داشته باشیم که البته در حال افزایش است خوشبختانه بایستی گفت که گل رز با توجه به مصارف متعددی که دارد (جشن ها – اعیاد – مراسم مذهبی – تشریفات – آذین بندی ها و ..) می تواند انتخابی مناسب برای تولید – تکثیر  و پرورش باشد. توأم با سودآوری مناسب و مطمئن.

2-                       نکانی در مورد فردی که می خواهد گل تولید کند :

1-                       علاقه فرد

2-                       بازاریابی (که 70 درصد تهیه تولید گل را شامل می شود)

 

پارامترهای تولید :

1-                       میزان زمین و آب که هر چه کمتر باشد گیاهان متوقع تر کاشته می شوند.

2-                       سطح تخصیصی تولید : مثلاً تولید گلایول و میخک تخصص چندانی لازم ندارد ولی تولید آنتوریوم ارکیده و آلسترومریا تخصص زیادی لازم ندارد ولی تولید آنتوریوم ارکیده و آلسترومریا تخصص زیادی لازم دارد و تولید رز تخصص نسبتاً زیادی می خواهد.

3-                       مزیت نسبی منطقه : تابستانهای خنک یا گرم و زمستانهای معتدل یا سرد

4-                       سرمایه

5-                       تنوع تولید : بهتر است تولید گل تخصصی باشد. علیرغم اینکه دور شدن از قطب های تولید گل مشکل آفرین است.

6-                       شاخه های تولید : که فقط باید پرورشی گلهای شاخه بریده و یا فقط بر روی گلهای آپارتمانی کارکرد

7-                       در نظر گرفتن بازار مصرف : خریدار گل عموماً تمامی انواع گل را احتیاج دارد و بازار محلی نمی تواند پاسخگوئی او باشد. و ورود به بازار عمده فروشی گل نیز مشکل است.

 

راهکارها  :

1-                       نوآوری : نوآوران توانسته اند موفق باشند.

2-                       سرمایه گذاری مشترک : سرمایه گذاری با شرکت های هلندی و یا معتبر خارجی می تواند یک راهکار باشد.

3-                       تولید عمده : احتیاج به سرمایه گذاری زیاد و تسهیلات مناسب بانکی دارد.

4-                       کیفیت اهمیت بیشتری از کمیت دارد.

5-                       تهیه پاجوش یا قلم مناسب از منابع مطمئن با دقت زیاد

4- آمار تولید گل در دنیا و یاران

برای نشان دادن وضعیت گل و گیاه و اهمیت آن آمار زیر ارائه می شود.

سطح زیر کشت گل و گیاه (جهانی)               320000 هکتار

سطح زیر کشت گل و گیاه هلند               57000 هکتار

سطح زیر کشت گل و گیاه ایران              4700 هکتار

سطح زیر کشت گل و گیاه گلخانه ای دنیا            200 هکتار

سطح زیر کشت گل و گیاه گلخانه ای هلند            6725 هکتار

سطح زیر کشت گل و گیاه گلخانه ای ایران           2100 هکتار

سرانه مصرف گل و گیاه در اروپای غربی         95 دلار (یعنی هر نفر

اروپایایی در سال 95 دلار گل می خرد)

سرانه مصرف گل و گیاه در امریکا              85 دلار یعنی هر نفر

امریکایی در سال 85 دلار گل می خرد

سرانه مصرف گل و گیاه در ایران               9/3 دلار (یعنی هر نفر

ایرانی در سال 9/3 دلار گل می خرد)

سرانه مصرف گل و گیاه (گل شاخه بریده در ایران)       2100 میلیون شاخه

صادرات محصولات زینتی دنیا              9/9 میلیارد دلار

صادرات محصولات زینتی هلند              2/5 میلیارد دلار (حدود دو

صدم درصد صادرات دنیا که بسیار ناچیز است و تناسب با پتانسیل بالای ایران نیست)

سطح زیر کشت گل های شاخه بریده در ایران (فضای باز)       1050 هکتار

سطح زیر کشت گل های شاخه بریده در ایران (گلخانه ای)     620 هکتار

سطح زیر کشت گل های شاخه رز در ایران (فضای باز)      240 هکتار

سطح زیر کشت گل های شاخه رز در ایران (گلخانه ای)     205 هکتار

در حال حاضر حدود 3100 نفر در ایران به تولید گل شاخه بریده می پردازند که حدود 600 نفر آنان گل شاخه بریده رز تولید می کنند هم اکنون کشت و پرورش گل شاخه بریده رز پس از گلایول در مقام دوم است.

5- اهداف طرح

1- بهره وری بهینه و متعادل از منابع آب و خاک

2- ایجاد اشتغال جدید و مولد و همچنین بهبود اشتغال

3- بالا بردن سطح درآمد و رفاه نسبی

4- تولید فروش و صادرات گل رز به عنوان یکی از محصولات صادراتی غیر نفتی که می تواند ارزآوری مناسبی برای کشور به همراه داشته باشد.

5- تولید گل به عنوان آفریننده انبساط خاطر آرامش دهندۀ روح انسان و دور کردن وی از زندگی سخت ماشینی هر چند برای لحاظتی کوتاه

6- ایجاد فضایی الگویی برای نمایش و آموزش متقاضیان احداث گلخانه و پرورش گل های زینتی

7- جذب تسهیلات تکلیفی و نهایتاً بالا بردن ارزش افزوده زمین

8- جاذب نمودن فضای شهر و روستا

6- گیاه شناسی رز

جنس رز با 200-150 گونه نیمه دائم سبز تا خزان کننده متعلق به خانواده Rosaceae بوده و قرنهاست که کشت می شود. رزها به صورت بوته یا درختچه هایی با ساقه راست یا گلخانه ای خاردار با برگهای متناوب می باشد هر برگ معمولاً دارای 5 تا 7 برگچه می باشد. تنوع فرم رشد در رزها بسیار بالا بوده و از رز مینیاتوری تا درختچه هایی با پتانسیل رشد بیش از 15 متر را دربر می گیرد.

گونه ها و ارقام رز معمولاً به سه گروه اصلی روز وحشی (Wild Roses)، رزهای قدیمی (Old Roses) و رزهای جدید (odern Roses) تقسیم بندی می شوند.

گلها در روز به صورت منفرد (تک گل) یا خوشه ای تولید می شود. رزها در انواع مینیاتوری – خوشه ای کوتاه – خزنده – رونده – خوشه ای یا بلند (معمولی) – رز چای – رزهای گل درشت یا هیبرید چای که دارای درشت به صورت تک گل می باشند، دیده می شود.

در این طرح هدف تولید گل شاه بریده رز عموماً از انواع هیبرید در رنگها و الوان متنوع می باشد. که می توان حدود 20 طیف رنگی گل رز در یک گلخانه ایجاد کرد. البته ذائقه مردم جهان و انعطاف پذیری آنان نسبت به گل رز متغیر است اما انواع رز می برید پاسخگوی ذائقه و نیاز آنهاست و دسترسی به امکانات اینترنت و ماهواره به کمک پرورش دهندگان گل رز آمده است البته در صورتی که طرح با مشارکت شرکت های معتبر اجرا شود، تضمین فروش با شرکت مزبور بوده است و نوع گل سفارشی توسط این شرکت پرورش خواهد یافت.

7- کشت رز

رز دامنه وسیعی از شرایط محیطی را تحمل می نماید ولی معمولاً مکانهای آفتابی و باز ترجیح می دهد.

و اگر قرار است در گلخانه پرورش یابد باید گلخانه باید با وسعتی در خود این گل احداث کرد تا کارایی فتوسنتز در این کل کاهش نیابد. در گلخانه های مدرن جهت بالا بردن راندمان فتوسنتز و نهایتاً تولید گل با کیفیت بالاتر سنسورهای تزریق co2 تعبیه شده است و با این روش راندمان تولید تا دو برابر افزایش خواهد یافت و رشد رز در خاکهای مرطوب با حاصلخیزی متوسط و غنی از هوموس با زهکشی مناسب بهتری صورت می گیرد و خاکهای سبک و شنی را می پسندد. اگر در خاکی قبلاً رز کشت شده برای کاهش مجدد مناسب نیست مگر آنکه شرایط تعویض خاک یا استریل نمودن آن فراهم شود. البته در این طرح روش کشت هیدروپونیک (کشت بدون خاک) خواهد بود.

تکثیر رز معمولاً از طریق قلمه – پیوند – خوابانیدن و پاجوش امکان پذیر است.

پیوند معمولاً از نوع شکمی (Budding) است. تکثیر از طریق قلمه برای رزهای رونده و بوته ای مناسب است اما هیبرید چای به این نوع تکثیر جواب مثتی نداده و معمولاً از طریق پاچوش ازدیاد می یابند پاجوش ها را باید در اولین فرصت از ساقه اصلی جدا نمود.

در خاکهای شنی که آبشویی بیشتری دارند باید کود آلی (حیوانی و یا کمپوست) استفاده کرد. کودهای شیمیایی برای نشاندن پتانسیل و قابلیت های رز ضروری است (بویژه ریز مغذیها) از کود دهی در اواخر تابستان به خاطر تحریک رشد جدید و احتمال آسیب دیدگی در زمستان باید اجتناب نمود.

امروزه با استفاده از روش اصلاحی هیبریداسیون، رزهای هیبریدهای باید کیفیت گل عالی بوجود آمده و صرف اجرای این طرح نیز تولید گل رز شاخه بریده از نوع هیبرید است.

8- تولید گل شاخه بریده رز در گلخانه

تولید گل شاخه بریده out flower رز بعد از گلایول از مقام دوم را در ایران به خود اختصاص داده است. از گلخانه های مدرن مسئله اتوماسیون و سنسورهای co2 مطرح است و کنترل آفات بیماریها، دما و رطوبت بسیار مهم است. در گلخانه باید به سمت تولید تخصصی رفت (تولید رز – تولید ارکیده – تولید میخک)

مسائل مهم تولید گل در گلخانه عبارتند از : آب و زمین – تخصص تولید کننده – هزینه های تولید – رعایت تنوع تولید صادراتی و بازاریابی

بهرحال تولید گل رز باید به صورت عمده باشد و در عین حال از کیفیت بالایی برخوردار باشد.

9- تزریق co2 در گلخانه

Co2 در اثر تنفس گیاه تولید نمی شود. در گلخانه های فضای بسته گیاه co2 مصرف می کند و زمانی می رسد که co2 عامل محدود کننده خواهد شد و بایستی غلظت آن را بالا برد.

در گل سرخ با افزایش غلظت co2 تا 1300 پی پی ام (قسمت در میلیون) در گلخانه گل های با شاخه های رویشی کم با تعداد گلبرگ زیادتر و ساقه دهی سنگین تر تولید می شود با این عمل باعث افزایش وزن شاخه بریده تا 53% خواهیم شد.

بهر حال بایستی حتی المقدور مقدار co2 را در گلخانه ثابت نگهداشت، بایست دقت نمود که نور در این مسئله نقش حیاتی دارد و وقتی میزان نور از 500 لوکس یا 500 قوت کندل کمتر باشد تزریق co2 تأثیری ندارد با تغذیه مناسب کارایی co2 بالا می رود.

تزریق co2 با طلوع آفتاب شروع و تا یک ساعت قبل از غروب آفتاب ادامه می یابد.

11- محل اجرای طرح :

       دیشموک 5 کیلومتر فاصله دارد.

زمین محل اجرای طرح به مساحت  40000 مترمربع در کیلومتر 5 جاده دیشموک – دهدشت در مجاورت شهر دیشموک قرار دارد و از موقعیت مکانی و ارزش افزودۀ بالایی برخوردار است نزدیکی به شهر – جاده – گاز و ایستگاه برق از مزیتهای محل است.

12- منبع تأمین آب موردنیاز

آب موردنیاز طرح از یک حلقه چاه با دبی متوسط 10 لیتر در ثانیه تأمین می شود. با توجه به سبک بودن آبهای منطقه EC و همچنین بی کربنات کم آب، عامل محدود کننده نخواهد بود.

13- اسکلت گلخانه (سازه)

اسکلت گلخانه نوع گالوانیزه و با لوله های 5 و 6 که توسط پیچ و مهره به هم اتصال می یابند اجرا می شود. نکته مهم در ساخت گلخانه این است که ارتفاع آن باید بین 5 تا 6 متر باشد و در عین حال از استحکام خوبی برخوردار باشد چون منطقه بادخیز است و می تواند مشکلاتی ایجاد کند. پایه ها در خاک توسط بتون مهار می شوند در ایجاد خم ها و زوایا بایستی دقت کافی صورت گیرد. گونیا کردن اسکلت گلخانه برای مقاومت در برابر وزش باد شدید بسیار مهم است. همچنین اسکلت باید جوری برپا شود که باد به جوانب (پهلوها) برخورد نکند.

گلخانه ها را در 10 واحد 300 متری ایجاد می شوند در هر حال هر چه فضای گلخانه بیشتر باشد کارآیی فتوسنتز  بیشتر بوه و گلهایی با کیفیت بهتر تولید خواهد شد.

در نظر گرفتن تهویه مناسب برای گلخانه ضروریست دریچه های جانبی و هم چنین ورودی و خروجی در طرح دید خواهد شد.

پوشش گلخانه ای از نوع پلی کربنات که از منابع مطمئن خریداری می شوند. می توان دیواره ها را نیز از پلی کربنات استفاده کرد البته بایستی تا حدود 70 سانتی متر از سطح خاک دیوار ایجاد شود.

14- شیوه کشت رز در گلخانه

پس از آماده سازی بستر و تهیه زمین پاچوش های رز که از منابع مطمئن خریداری شده اند در فواصل 5/0 * 25/0 یا 5/0 * 3/0 یا 6/0 3/0 متر در گلدانهای مخصوص

 

 

خلاصه طرح :

مجری : آقای بیت الله دهناد

موضوع : احداث گلخانه تمام اتوماتیک هیدروپونیک تولید گل رز شاخه بریده

محل اجرای طرح : دیشموک – گراب

مساحت گلخانه : 27000 مترمربع

مساحت کل زمین : 32000 مترمربع

هزینه های ثابت : 5/32189 میلیون ریال

هزینه های جاری : 53/4753 میلیون ریال

کل سرمایه گذاری : 03/3694 میلیون ریال

تسهیلات بانکی : 42/29554 میلیون ریال

درآمد ناخالص سالیانه : 15553 میلیون ریال

درآمد خالص سالیانه :  67/9698 میلیون ریال

نرخ بازده سرمایه گذاری : 30 درصد

قیمت تمام شده محصول : 35/1100 ریال

تعداد اشتغال : 44 نفر

 

مسائل فنی کشت رز :

بسیاری از ارقام رز به دلیل داشتن خصوصیاتی همچون زیبایی، دوام، فرم گل و شاخساره برای استفاده به عنوان گل بریده مناسب هستند و گلهای شاخه بریده رز به دلیل زیبایی و تنوع سالهاست که درصد تجارب جهانی گل و گیاه قرار دارد و شاید گلفروشی پیدا نکنید که در میان گلهای خود، گل رز را نداشته باشد. با داشتن گلخانه مناسب تولید آن در تمام طول سال فراهم است. تا 5 سال امکان بهره برداری اقصادی از آن فراهم است.

تعداد 5 تا 7 بوته در مترمربع کاشته می شود پس از 70 روز گیاهجه پیوندی به بهره برداری می رسد. اما بهره برداری اقتصادی از سال دوم خواهد بود.

گلخانه های خارجی به صورت فول اتوماتیک با تمام تجهیزات داخلی به شکل کاملاً استاندارد و با استفاده از سیستم سرمایش و سیستم رطوبت ساز و تنظیم نور و CO2 و تغذیه آبیاری اتوماتیک و پرده های شیدینگ و Energy sayving بوده و امکان رسیدن به حداکثر تولید در واحد سطح را فراهم می سازد.

این سازه ها به صورت شمالی جنوبی ساخته شده و در مقابل 120km/h سرعت باد و 20 کیلوگرم برف در مترمربع مقاومت دارند و اگر سرعت باد از 60km/h بیشتر بشد دریچه ها به صورت اتوماتیک بسته می شوند.

 

 

 

 

جدول رابطه درجه حرارت با میزان تولید گل رز

 

مراحل اجرای طرح :

1-                       عقد قرارداد برای ساخت و راه اندازی گلخانه

2-                       انجام امور زیربنایی

1-2- تسطیح و آماده سازی زمین

2-2- ایجاد شبکه برق 3 فاز و 100 آمپر

3- احداث ساختمانها

1-3- دیوارکشی

2-3- ساخت گلخانه ها و بسترهای کشت و تأسیسات

3-3- تهیه مواد بستری و هیدروپونیک

4-3- نصب و تجهیزات

5-4- ورود ارقام و پایه های رز

6-4- خرید ماشین آلات

4- کاشت پایه های رز

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول زمان بندی طرح :

 

هزینه های طرح :

الف- آماده سازی و زیربنایی

 

 

 

 

 

 

 

ب- ماشین آلات و ادوات :

 

 

 

 

 

 

ج- ساختمانها و تأسیسات :

 

-       پایه های مادري رز

 

هـ - نیروی انسانی و پرسنلی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9-مواد اولیه مصرفی و بسته بندی

 

 

 

 

 

 

 

 

ز- استهلاک سالیانه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ح- تعمیرات و نگهداری

 

 

 

ط- هزینه های قبل از بهره برداری

 

هزینه های ثابت طرح :

   

هزینه های جاری طرح :

 

جمع کل هزینه ها :

 

 

 

تسهیلات بانکی :

میلیون ریال              42/29554= 80% *3/36943

 

 

 

 

جدول تولیدات – فروش – درآمد ناخالص

 

 

کسر  می شود هزینه های جاری 5 ساله (5*53/4753) = 65/23767

کسر می شود سود تسهیلات بانکی 5 ساله          5499

 

 

توجیهات اقتصادی :

کل درآمد ناخالص 5 ساله                   77760 میلیون ریال

متوسط درآمد ناخالص سالیانه                  15552 میلیون ریال

سود ویژه 5 ساله                      35/48493 میلیون ریال

متوسط سود ویژه سالیانه                   67/9698 میلیون ریال

نرخ بازده سرمایه گذاری                                                           یا 30 درصد

دوره برگشت سرمایه                          سال3/3

قیمت تمام شده محصول :                                         35/1100 =   4753530000/4320000 = هزینه جاری سالیانه / میزان تولیدت

با توجه به اينکه قیمت فروش هر شاخه گل   4000 ریال است بنابراین طرح توجیه دارد.

 

آذر 1387