کشاورزی در دیشموک ايل بهمئي دهناد

نام انگلیسی:Vipers bugloss 

تیره : Boraginaceae                                                       

گیاهشناسی

گل گاو زبان گیاهی است چند ساله، دارای ریشه های نیمه غده ای که به طور عمودی تا عمق 50 سانتی متری در خاک فرو می رود و به علت داشتن ریشه اصلی و فرعی و استفاده از رطوبت عمق خاک، مقاومت آن در برابر خشکی زیاد است. برگهای آن زبانه ای و پوشیده ازخارهای ظریفی است که به آن حالت خشن می دهد و به این خاطر به آن گاو زبان گویند.گلهای آن به رنگ قرمز خوش رنگ است که پس از خشک شدن به رنگ آبی در می آید. سنبله های گاو زبان دارای مقدار زیادی غنچه است که به تناوب باز می شود.

خواصل دارویی وموارد مصرف

از جوشانده این گیاه برای درمان افسردگی، تنگی نفس و از برگهای آن برای درمان جوشهای چرکی و برفک استفاده می شود.

پراکنش

این گیاه بیشتر در قسمتهای شمالی کوهستان البرز مرکزی به خصوص ارتفاعات شهرستان رودسر، رامسرو تنکابن هم به صورت خودرو و هم به صورت کشت شده وجود دارد. کشت آن در دهستان های اشکور سفلی در شهرستان رودسر، دهستان جنت رودبار و اشکور علیا معمول است.

نیازهای اکولوژیکی

به طور کلی شرایط آب و هوایی و خاک مناطق کوهستانی سرد سیر ونیمه مرطوب که در طول بهار و تابستان به طور نسبی دارای بارانهای متناوب هستند، برای کشت این گیاه مناسب می باشند

نام علمی: Echium amoenum Fisch.& Mey

نام انگلیسی: Oxtonyue flower

تیره: Borginaceae

گل گاو زبان ایرانی

مقدمه:

گیاه گاو زبان متعلق به خانواده گاوزبانیان است که دارای 131 جنس و 2200 گونه علفی، بوته ای یکساله و چند ساله است. از این تیره  گونه گاو زبان ایرانی مورد بحث قرار خواهند گرفت. متاسفانه در منابع ایرانی کمتر به گاوزبان ایرانی پرداخته شده است و بیشت رگاو زبان اروپایی مورد توجه قرار گرفته است. به دلیل اینکه گاوزبان ایرانی بومی مناطق شمالی ایران است . انتظار میرود به این گیاه توجه بیشتری بشود.

خصوصیات گیاه شناسی:

Echium amoenum  گیاهی دو یا چند ساله به ارتفاع تقریبی 50 – 20 سانتی متر و ساقه گلدهنده 80-60 سانتی متری است. این گیاه دارای کرکهای نسبتا نرم است که بر روی برگها به حالت خوابیده وو در سایر قسمتها به صورت افراشته و مخلوط با کرکهای کوتاه و متراکم است.

ساقه گیاه تا حدودی ساده و خمیده به سمت بالا است. برگهای قاعده ای به طول حدود 20 سانتی متر و عرض 5 سانتی متر به صورت سر نیزه ای و در قسمت دمبرگ باریک شده و نوک تیز اند.

گل آذین با گلهای قیفی شکل به رنگ قرمز ارغوانی که پس از خشک شدن به رنگ آبی یا بنفش در می آیند. در هر سنبله تعداد زیادی گل وجود دارد که به تدریج از پایین به بالا باز می شوند. و این گلها از نظر دارویی مهم هستند.

عوامل محیطی:

این گیاه مقاوم به خشکی است و در اکثر مناطق خشک و نیمه خشک و در خاکهای سبک و سنگین رشد خوبی دارد. این گیاه را می توان کشت نمود و محصول خوبی از آن به دست اورد. همچنین گاو زبان ایرانی در ارتفاعات شمال کشور به صورت خودرو دیده می شود.

قسمت های مورد استفاده:

جامهای به رنگ بنفش تا ارغوانی مورد مصرف است. که دارای قسمت لوله ای است و به تدریج به طرف بالا شیپوری شکل می شود. این جامها بعد از خشک شدن به رنگ آبی تا بنفش در می آیند.

دامنه انتشار:

این گیاه در ایران وقفقاز انتشار دارد. در منطقه وسیعی از نواحی شمال ایران، گیلان و مازندران وگلستان، ارتفاعات کندوان، کلار دشت، ارتفاعات چالوس، بین منجیل و رستم آباد در راه رشت، جنگل گلستان و نواحی شمال غرب ایران ، بین اردبیل تا آستارا میروید.

نحوه زراعت:

           تکثیر: تکثیر گاو زبان ایرانی با استفاده از بذر انجام میشود. وآنرا در فصول بهار و پائیز می توان کشت کرد. این گیاه به صورت مستقیم در زمین اصلی و همچنین از راه خزانه گیری و نشا کاری قابل تکثیر است. که بهترین روش ، روش نشا کاری است. نشا ها را در مرحله 2 تا 4 برگی و گاهی تا 6 برگی به زمین اصلی انتقال داده و با فاصله 50 در 50 سانتی متر آنها را کشت می کنند. کشت این گیاه به صورت دیم نیز میسر است. بذر ازم برای کشت این گیاه به میزان 10 تا 15 کیلو گرم در هکتار است.

    برداشت محصول:

جامهای گل گاو زبان را همزمان با گلدهی گیاه یعنی از آغاز اردیببهشت تا خرداد ماه با دست جمع اوری می شود. برای بالا رفتن کیفیت اندام دارویی آن را باید در سایه با دمای ملایم و در سطح وسیع ، برای جلوگیری از رشد قارچها و از بین رفتن گلها ، خشک نمود.

در گاو زبان ایرانی فقط گل برداشت می شود. در سال اول گیاه به صورت رزت بوده و از سال دوم گل می دهد که تا 7 الی 8 سال رشد و نمو گیاه میتواند ادامه داشته باشد. ببشترین بازده این گیاه در سالهای چهارم و پنجم رشد آن است که بیشترین میزان گل را تولید می کند. گلدهی از نیمه اردیبهشت آغاز می شود و تا تیر ماه ادامه دارد. بعد از شکغته شدن گلها باید آنها را برداشت نمود که در غیر این صورت بعد از دو تا سه روز گلها شروع به ریزش می کنند. گلهای جمع آوری شده را روی پارچه تمیز ریخته و در سایه عمل خشک کردن انجام میشود. باید به این نکته توجه داشت که به علت وجود شهد زیاد در گلهای این گیاه باید مواظب مورچه ها بود. چون شهد این گیاه جاذب مورچه ها است. از هر 1000 گرم گل تر ، 200 گرم گل خشک بدست می اید . گلهای تازه به رنگ ارغوانی هستند و در صورتی که در شرایط مطلوب خشک شوند به رنگ بنفش در خواهند امد.

تعداد نیروی کار لازم برای برداشت هر هکتار گل گاو زبان 70 تا 80 کارگز در روز است . بنا بر این این محصول از نظر اشتغال زایی مهم است . از هر هکتار زمین حدود 400 تا 700 کیلو گرم گل خشک به دست می آید.

همچنین گونه E. bouraeacum  (E. wildpretii)   گیاهی دو ساله و بلند است. برگهای کرک دار نقره ای ، گلهای قرمز در گل آذین خوشه مانند دارد و در جزایر قناری پراکنده است.

ترکیبات شیمیایی:

گاو زبا ایرانی شامل مواد موثره فراوان شامل تانن، موسیلاژ ، فلاونوئید ومقدار کمی آلکالوئید است

میزان موسیلاژدر این گیاه به میزان 3 تا 5 درصد ، فلاونوئید 15/0 درصد وانتو سیانین با آگلیکون دلفیدین و سیانیدین به میزان 43/13 درصد  و به مقدار ناچیز آلکاولئید از دسته پیرولیزیدین است. املاح سدیم و پتاسیم در دمکرده 10 درصد گلبرگهای گاو زبان به تر تیب به میزان 5/11 و 520 میلی گرم در لیتر می باشد.

موارد استعمال:

از گل گاو زبان در درمان علائم سرماخوردگی و همچنین به عنوان آرام بخش استفاده می شود. مقدار مصرف مجاز این گیاه به میزان 4 گرم در روز به صورت دم کرده است.

جوشانده گاو زبان ایرانی حواس پنج گانه را تقویت می کند . و برای تنگی نفس مناسب است. جویدن برگ تازه آن برای درمان جوشهای چرکی دهان مناسب است. به طور معمول سنبل الطیب و گاوزبان را با همدیگر دم می کنند. دم کرده گل تلخ است و رنگ ان با نوسان واکنش اسدیته تغیر می کند. در بررسی های جدید آثار تحریک بر روی سیستم ایمنی بدن توسط این گیاه به اثبات رسیده است.

از این گیاه نیز می توان عسل مرغوبی بدست اورد چون گلهای این گیاه شهد زیادی تولید می کنند.

موارد احتیاط:

به علت وجود آلکالوئید های غیر اشباع پرولیزیدین سمی(هرچند به مقدار کم در گیاه) مصرف آن در دوران بارداری و سیر دهی توصیه نمی شود. همچنین به خاطر وجود آلکالوئید ممکن است فشار خون نیز بالا برود.