کشاورزی در دیشموک ايل بهمئي دهناد

مقدمه:

كشور ايران بدليل داشتن تنوع آب و هوايي و شرايط اقليمي چهار فصل يكي از مناطق ميوه خيز دنياست و در توليد انواع ميوه هاي سردسيري و خشك جزء ده كشور اول دنياست :

در توليد پسته               مقام اول

در توليد خرما              مقام دوم

در توليد بادام               مقام پنجم

در توليد گردو              مقام ششم

در توليد زرد آلو           مقام سوم

در توليد خربزه             مقام اول

در توليد انار                 مقام اول

در توليد زعفران           مقام اول

در توليد كشمش           مقام هفتم

در توليد سيب درختي    مقام هشتم

در توليد هلو                 مقام دهم

استان کهگیلویه وبویراحمد با دارا بودن 10 درصد منابع آبي كشور و زمينهاي شيبدار و مجاور رودخانه و سر شاخه هاي كارون و مارون يكي از استانهاي مستعد كشور براي توليد ميوه به ويژه ميوه هاي سردسيري است . و حدود 200000هكتار اراضي مستعد براي احداث باغ شناسايي شده است كه از سال 77 تاكنون حدود 28000 هكتار از اين اراضي به كشت گونه هاي بادام –گردو- سيب – هلو – انگور اختصاص يافته است . و سطح باغات به حدود 37000 هكتار رسيده كه از اين سطح حدود 148000 تن محصول باغي توليد مي شود .

 شهر دیشموک با دارا بودن زمستانهاي سرد – تابستانهاي خنك و اراضي شيبدار مستعد براي كشت گونه هاي همچون بادام ( دير گل ) – گردو – سيب و هلو مي باشد .

اهميت و اهداف طرح :

1-                       بهره وري بهينه از منابع آب و خاك

2-    ايجاد اشتغال جديد و مولد و بهبود وضعيت اشتغال بهره برداران

3-    افزايش توليد ميزان محصولات باغي و كمك به صادرات غير نفتي

4-                       جاذب نمودن فضاي روستا و جذب گردشگر

5-    تبديل اراضي فقير و كم بازده به باغ و جلوگيري از فرسايش

6-    استفاده از تسهيلات بانكي در جهت افزايش ارزش افزوده اراضي

7-    ايجاد فضاي سبز در جهت تعديل هوا و كاهش آلا ينده هاي محيطي

محل اجراي طرح :

بخش دیشموک از توابع ، شهرستان بهمئی بوده و از یاسوج مركز استان حدود 160 كيلو متر فاصله دارد . زمين محل طرح در سطح 82 هكتار بوده و بوسيله پمپاژ از رودخانه مارون مشروب ميشود .

جهت تامين آب طرح بايستي آب اختصاصي به بالا ترين محل پمياژ گردد . مجري طرح از بهره برداران و مرتعداران عرفي و محلي بوده و حق برداشت آب از رودخانه رادارند . و مشكلي از لحاظ واگذاري اراضي و آباد نمودن اراضي باير وجود ندارد .

 

 

 

 

شرايط آب و هوايي محل اجراي طرح :

بخش دیشموک از توابع شهرستان بهمئی داراي زمستانهاي سرد و كمي مرطوب و تابستانهاي نسبتا خنك مي باشد .. وجود تابستانهاي خنك و دماي زير 40 درجه سانتي گراد مناسب براي پرورش درختان بادام مي باشد .

برخي آيتم هاي هوا شناسي منطقه به شرح زير است :

اختلاف ارتفاع از سطح دريا :1708 متر

گرمترين ماه سال :              مرداد ماه

سردترين ماه سال :             دي ماه

تعداد ماههاي يخبندان:         4 ماه

حداقل مطلق درجه حرارت:  24-درجه سانتي گراد

حداكثر مطلق درجه حرارت :40 + درجه سانتي گراد

متوسط بارندگي ساليانه :      225 ميلي متر

متوسط رطوبت نسبي ساليانه 35 درصد

حاقل رطوبت نسبي :             9 درصد ( شهريور ماه )

با توجه به موارد ذكر شده كشت درختان سرد سيري از جمله گردو – بادام دير گل و هلو قابل توصيه مي باشد.

منبع آب طرح :

توسط پمپاژ از رودخانه  بادبي متوسط 40 ليتر در ثانيه تامين مي شود . . ميزان بهره برداري مجريان حدود 40 ليتر در ثانيه است كه با احتساب هيدرومدل آبياري قطره اي (4. ليتر براي هر هكتار 33=4/0×82  )  حدود 33 ليتر در ثانيه آب براي اجراي طرح مورد نياز مي باشد.

بنابراين ميزان آب موجود براي اجراي طرح جوابگوست .

عمليات تامين آب :

 جهت تامين آب اراضي بايستي منبع (استخر ) ذخيره آب در مرتفعترين نقطه ساخته شده جهت آبياري اراضي و اجراي سيستم آبياري قطره اي .

طراحي خط انتقال آب:

عوامل مؤثر در طراحي خط انتقال آب عبارتند از : ظرفيت يادبي طرح، اختلاف ارتفاع- وضعيت توپوگرافي و ساختار زمين. در اين خصوص  پارامترهاي مورد بررسي قرار مي گيرند از جمله: آبگيري، ايستگاه پمپاژ- انتخاب لوله- محاسبه قطر اقتصادي خط انتقال آب، محاسبه ارتفاع ديناميكي كل  يا  tdhكه از جمع ارتفاع استاتيكي و كليه افتهاي طولي و موضعي خط انتقال بدست مي آيد.

هزينه هاي انتقال آب عبارتند از:

1-                       انتخاب الكتروموتور و پمپ هاي مورد نياز

2-                       محاسبه انرژي مصرفي

3-    بررسي ضربه قوچ و پيش بيني تجهيزات هيدروليكي اين پديده

4-                       پيش بيني اتصالات و شير آلات مورد نياز

لوله انتقال آب :

در طرحهاي آبرساني قسمت عمده هزينه ها براي تهيه و حمل و نصب  و نهايتا نگهداري لوله ها در طول  عمر پروژه صرف مي شود. در حال حاضر انواع لوله هاي آبرساني در سايز و جنس هاي مختلف توسط توليد كنندگان داخلي ساخته مي شود. لوله هايي با جنس: چدن نشكن – فولادي بتوني پيش تنيده.

در آبرساني لوله ها موارد زير تحت بررسي قرار ميگيرند:

1-انعطاف لوله نسبت به جاگذاري با توجه به مشخصات زمين ومصالح موجود.

2- بررسي فشارهاي داخلي وخارجي

3-بررسي پارامترهاي هيدروليك وتعيين قطر لوله

4- عوامل محيطي واثرات شيميايي املاح موجود درآب

لوله انتقال آب بايستي مقاومت كافي در مقابل فشارهاي داخلي وخارجي- استاتيكي وديناميكي داشته باشد.

 

 

 

توان پمپ:

پمپ دستگاهي است كه انرژي مكانيكي را از يك منبع اخذ وبه سيالي كه ازآن عبور ميكند منتقل مينمايد.پمپ مايعات را از يك نقطه پست تر به يك يا چند نقطه بالاتر (مرتفع تر) توسط لوله انتقال ميدهد.

توان پمپ برابر است با :

جرم مخصوص آب× ارتفاع توليدي پمپ × دبي آب

راندمان كل پمپ

جرم مخصوص آب معمولاً برابر با يك است.

در اين طرح با توجه به دبي 16 ليتر در ثانيه حدود 6/57 متر مكعب آب در ساعت انتقال مي يابد.

 

جهت تامين نيروي پمپاژ از نيروي برق استفاده مي شود كه حدود 45 كيلو وات قدرت الكترو موتور مي باشد طول شبكه برق رساني 600 متر مي باشد . با تامين برق و نصب الكترو موتور و پمپ و تابلوي برق و موتور خانه ( جهت نصب منصو بات ) آب به اراضي بالا دست پمپاژ خواهد شد .

طول مسير آبرساني حدود 250 متر و اختلاف ارتفاع منبع آب تا نقطه بالا دست حدود 100 متر مي باشد . با اين حساب به الكترو موتوري با قدرت45 كيلو وات. نياز مي باشد. كه بر اساس آن تابلو برق و ترانسفور ماتور تعبيه مي گردد .

جهت انتقال آب از لوله پلي اتيلن 6 اينچ 8 اتمسفر استفاده مي شود.

استخر ذخيره آب توسط سنگ و سيمان ساخته شده و كف آن بلو كاژ مي شود.

سيستم آبياري قطره اي :

 اين روش آبياري داراي فوايد ي به شرح ذيل مي باشد :

1-صرفه جويي در مصرف آب آبياري ( تا 5/2 برابر روش ثقلي )

2- در اين روش احتياج به تراس بندي اراضي و بانكت بندي نمي باشد

3- آفات و امراض با اجراي اين روش كنترل مي شوند

4- عمليات كنترل علفهاي هرز بسيار راحت تر صورت مي گيرد (به دليل اينكه آبياري پاي درخت انجام مي شود رشد علفهاي هرز محدود مي شود )

5- با اين روش مي توان كودهها و محلولهاي غذايي را باسيستم به پاي درختان رساندو در مصرف كارگر و نيروي كار صرفه جويي مي شود .

6- بسياري از سموم را مي توان در آب آبياري مخلوط نمود.

7- با اجراي اين روش ريشه ها در سطح خاك پراكنده  ميشوند و از لايه

Hard pan غير قابل نفوذ در امانند براي اجراي سيستم ابتدا با يد خطوط تراز مشخص شوند و نقشه اراضي تهيه گردد . پس از آن پمپ و متعلقات سيستم در مجاورت استخر ذخيره آب نصب شوند . وسپس لوله هاي اصلي و فرعي اراضي پياده مي شود براي اينكار بايستي خطو ط اصلي آبياري مشخص شوند و سپس شبكه فرعي آبياري تعبيه گردد  . شبكه هاي فرعي نهايتا" به لوله هاي كم قطر پلي ا تيلن و قطره چكانها ( dripper ) منتهي مي شود .

تعداد قطره چكانها بر اساس سن درخت و نوع آن بستگي دارد . نياز آبي درختان در سال متفاوت است ودر سن يك سالگي براي هر هكتار 70-60 متر مكعب و در سن 4-3 سالگي 350-300 متر مكعب در سن 9-8 سالگي 700-650 متر مكعب مي باشد.

مقدار قطره چکانها با افزایش درخت و نیاز آبی افزایش می یابد و از 2 Dripper  در سن 1 سالگی تا 7 Dripper  در سن 8 سالگی افزایش می یابد.

فشار سیستم بایستی براي اجرای آن مناسب باشد و ورودی و خروجی قابل کنترل باشد.

البته مقدار قطره چکانها به فاصله کشت نیز بستگی دارد و مسلماً برای درختان گردو بیشتر از درختان بادام و هلوست. میزان نیاز آبی به فصل نیز بستگی دارد و طبیعتاً در بهار کمتر و در تابستان بیشتر است. اوج نیاز آبی درخت در زمان تشکیل میوه تا رسیدن کامل آن است.( برای گردو تیر و مرداد ).

در آبیاری قطره ای بايد مدام قطره چکانها را کنترل نموده و یک ماه یکبار جای آن را در اطراف درخت تغییر داد تا عمق مناسبی از خاک خیس خورد ه ریشه ها در معرض رطوبت کافی باشند. حد اکثر عمق توسط سیستم آبیاری قطره ای مرطوب می شود و بستگی به جنس خاک دارد ولی بین 70 سانتي متر تا 90 سانتی متر نتغیر است.

گونه های مورد استفاده:

1- بادام:  یکی دیگر از میوه های آجیلی محسوب می شود  و سطوح زیر کشت بالایی در ایران و استان کهگیلویه وبویراحمد دارد. ( بیشترین سطوح زیر کشت در جنس درختان میوه در استان کهگیلویه با حدود19000 هکتار دارد. این میوه نیز از لحاظ دارا بودن میزان ویتامین B  درصد بالایی است. و دارای انرژی بسیار زیادی می باشد. روغن بادام حدود بالا بودن ارزش غذایی در صنعت کاربرد فراوانی دارد. این درخت ا نام علمی  Pranus amygdulus  جزء تیره گلسرخیان محسوب می شود. ( Rosaceae   ) یکی از مشکلات عمده در پرورشن این میوه زود گلدهی آن است که در بهار باعث سرمازدگی آن می شود. ( سرمای زودرس بهاره ) که این مشکل در حداکثر مناطق استان به ویژه در شهرستانهای  بسیارسرد  وجود دارد. برای جلوگیری از این مشکل استفاده از ارقام دیر گل و کشت در شیب های شمالی توصیه می شود.

ارقام مناسب استان عبارتند از: مامایی، ربیع، سفید، منقا که مامایی و به عنوان ارقام  ویژگی محسوب می شوند که اینطور نيست و میان گل هستند.

امروزه ارقام خارجی مانند نون پاریل و فرانیس و ارقامی كه وارد ايران شده و تحت عنوان شاهرود و آذر شهره شده اند جزء ارقام ديگر دير گل هستند.

ارقام شاهرود7-8 ، 10 ، 12 ، 16 ، 21 در شرايط آب و هوايي استان کهگیلویه  قابل توصيه هستند .

درخت بادام انواع خاكها را تحمل مي كند و مقاومت بالايي نسبت به آهك از خود نشان مي دهد. ( 80 درصد آهك را تحمل مي كند ). و اين مسئله براي خاكهاي قليايي استان حايز اهميت است چون اكثر خاكهاي منطقه آهكي بوده و داراي  PH  بالا مي باشند. اين درخت خاكهاي فقير را به راحتي تحمل مي كند و نسبت به كم آبي و تغذيه بسيار متحمل است. حتي در برخي مناطق مي توان آن را به صورت ديم پرورش داد.

كاشت بادام به روش اصولي و با استفاده از ارقام مناسب مي تواند درآمد خوبي نصيب باغداران نمايد بنابر اين بر اساس تحمل بالايي اين درخت به خاكهاي فقيري مي توان سطوح شيبدار زيادي را به زير كشت اين محصول برد و چون جايگاه ايران در صادرات اين ميوه تعريف شده است بنابراين سرمايه گذاري مي تواند جوابگو باشد.

بدليل اينكه ريشه ها نسبت به گردو به عمق كمتري از زمين ميروند و همچنين نياز آبي كمتر آن ، روشي آبياري قطره اي براي آن مناسب تر است .

2-هلو:

يكي از درختان هسته دار است و در مناطقي كه تابستانهاي نسبتا"گرم دارند عملكرد بيشتري دارد اما ارقام زودرس و ميانرس آن براي مناطقي همچون كوهرنگ قابل توصيه است . درختي است با عمر نسبتا" كم كه همه ساله احتياج به هرس دارد . چون ميوه آن روي شاخه يكساله تشكيل مي شود . نام علمي آن prunus persica و از خانواده rosaceae است.ميوه از لحاظ ويتامين c،a وپتاسيم غني است و ميزان قندقابل توجهي دارد .

در صورت هرس فرم و باردهي مناسب ، اين درخت تا 25 سال نيز عمر مي كند . خاكهاي سنگين و مرطوب را متحمل است . ريشه هاي آن تا عمق 1 متر خاك پايين ميروند.

اين درخت معمولا" به صورت filler و يك درخت بينا بيني كشت مي شود و كمتر اتفاق افتاده كه يك زمين به كشت يكدست هلو اختصاص يابد . در اكثر مواقع مابين درختان گردو كشت شده و پس از 10 تا 15 سال از زمين اصلي خارج مي شوند.

ارقام قابل توصيه هلو :

زعفراني زود رس و ميان رس – آلبرتا – جي اچ ميل مي باشند .

نحوه احداث باغ :

پس از تعيين خطوط تراز توسط دوربين نقشه برداري ، توسط بيل مكانيكي نسبت به حفر گودال اقدام مي شود . سپس كود حيواني پوسيده همراه با كمي گوگرد و كود ماكروكامل در كف چاله ريخته مي شود و سپس با خاك مخلوط مي گردد . و در چاله حدود 20 تا 25 كيلو كود حيواني -5/ كيلو گوگرد و 5/ كيلو كود كامل ريخته مي شود . سپس درخت داخل چاله گذاشته مي شود . بهتر است قبل از كاشت نهال عمل ضد عفوني ريشه انجام مي شود (peralinage) براي اين كار مخلوطي از خاك رس و كود پوسيده و چند گرم قارچ كش درون يك ظرف آب تهيه شود و ريشه به مدت 2تا 3 دقيقه در آن نگهداري مي شود . نصب قيم لازم است بعد از كاشت نهال هوا گيري و بلافاصله آبياري انجام مي شود . بايد سعي شود محل پيوند پشت به باد بوده و 10 سانتي متر بالاتر از سطح خاك باشد تا دچار پوسيدگي نشود .

انجام عمل تشتك سازي براي آبياري اوليه تا پياده شدن آبياري قطره اي ضروري است . به نحويكه آب مستقيما" پاي نهال نرود و سايه اند از آنرا خيس كند . پس از آن عمل سر برداري براي كنترل رشد هوايي و غلبه بر غالبيت انتهايي درخت و تحريك آن براي ايجاد شاخه هاي جانبي انجام مي شود . ارتفاع سر برداري انواع درختان به شرح زير است :

بادام              70 سانتي متر

هلو              120-80 سانتي متر (بر اساس رقم )

نگهداري باغ :

در اين مرحله هرس فرم و انتخاب شاخه انجام شده ، تربيت نهال صورت مي گيرد . هرس فرم درختان هلو معمولا" بصورت مركز باز يا جامي و هرس درختان بادام و گردو بصورت شلجمي است .

تغذيه درختان ازهمان سال اول بر اساس آزمون خاك انجام مي شود . در خاكهاي استان تغذيه با كود ازته و پتاسه و اصلاح خاك توسط گوگرد توام با كود حيواني اهميت زيادي دارد.

مبارزه با علفهاي هرز براي جلوگيري از گسترش آفات و بيماريها و رقابت براي آب و مواد غذليي اهميت زيادي دارد . اجراي سيستم آبياري قطره اي در كنترل جمعيت علفهاي هرز بسيار موثر است .

براي مبارزه با آفات و بيماريها ، شناخت عامل بيماري و دوران زندگي آن و پيشگيري از خسارت و انجام عمليات بهداشت باغ ، از مبارزه اهميت بيشتري دارد.

هرس باردهي براي درختان هلو ، همه ساله انجام مي شود و براي درختان بادام 3 سال يكبارو براي درختان گردو ، كمتر انجام ميشود . استفاده از چسب پيوند پس از هرس در محل برش شاخه براي جلوگيري از خشك شدن شاخه ضروريست .

چون پروسه گلدهي و گل آغازي از تابستان سال قبل آغاز مي شود و گل در بهار سال بعد ظاهر مي شود و طي اين زمان نمو جوانه گل صورت مي گيرد . تقوبت جوانه گل بسيارضروريست براي اين كار محلولپاشي با كود اوره ، سولفات روي و اسيد بوريك به نسبت هر كدام 3 در هزار يكبار بعد از برداشت ميوه قبل از اينكه برگها ريزش كنند و يكبار در اسفند ماه قبل از بيدار شدن درخت ، انجام مي شود .

در كاشت ارقام بايستي حتما" از ارقام گرده زا استفاده كرد . آلبرتا براي زعفراني – مامائي براي شاهرود . شاهرود 10 براي 16 و 16 براي 21.

در اين طرح ارقام زير براي كاشت توصيه مي شوند :

بادام : رقم 10 و 12 و 16 و 21 شاهرود و مامايي به تعداد كم جهت گرده افشاني

هلو : زغفراني زود رس و ميان رس – آلبرتا

در اين طرح 82 هكتار زمين  به كاشت بادام دير گل اختصاص مي يابد .

براي درختان بادام فاصله 5در5 توصيه مي شود و در هر هكتار 400 اصله درخت خواهيم داشت .

متوسط عملكرد يك هكتار بادام 2 تن در هكتار است .

 

 

 

 

 

 

 

هزينه هاي ثابت طرح :

 تسطيح و آماده سازي زمين

 

 

 

 

 

 

احداث باغ:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هزينه تأمين و انتقال آب و اجراي سيستم:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ماشين آلات:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هزينه هاي قبل از بهره برداري:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول هزينه هاي ثابت طرح:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هزينه هاي جاري طرح:

هزينه نگهداري باغ در سال اول:

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پرسنل و اشتغالزايي:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3- سوخت و انرژي:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4- نعميرات و نگهداري:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.                    هزينه استهلاك ساليانه:

هزينه هاي عمومي:

 

 

 

هزينه هاي جاري طرح:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جمع هزينه هاي ثابت و جاري طرح:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تسهيلات بانكي:

    با توجه به اينكه استان کهگیلویه در ديدگاه اقتصادي كشور به قطب باغداري تبديل شده است. جهت طرحهاي احداث باغ تسهيلات ويژه اي به نام طوبي براي تبديل اراضي شيبدار به باغ اختصاص يافته است انجام اعتبار با عامليت بانك كشاورزي در اختيار مجري طرح قرار مي گيرد سود اين تسهيلات كمتر از ده درصد است و در صورت انجام كار از طرف مجري داراي بخشودگي نيز مي باشد. ميزان آورده مجريان در اين تسهيلات ده درصد مي باشد و 90% هزينه هاي طرح از طرف بانك كشاورزي پرداخت مي شود.

بنابراين:

5300100=9%×5889000

و سهم آورده مجري برابر است با:

588900=5300100-5889000

مجري مي تواند در قبال سهم آورده خود عمليات تعهدي انجام دهد.

 

 

 

 

 

 

جدول بازپرداخت تسهيلات بانكي:

تسهيلات طرح طوبي داراي يكسال مشاركت مدني با بانك 2 سال پرداخت سود و 7 سال پرداخت اصل و سود مي باشد

بنابراين:

 

 

 

 

 

 

 

توليدات و درآمد:

با توجه به اينكه طرح به گونه بادام اختصاص مي يابد از محل فروش اين محصولات بايستي هزينه هاي ثابت و جاري طرح پوشش داده شود.

بادام از سال سوم به بار مي رسد و باردهي  اقتصادي آن از سال چهارم است.

توليدات حاصله نه تنها بايد هزينه هاي جاري يك ساله باغ را پوشش دهد بلكه بايد جوابگوي هزينه هاي ثابت طرح نيز باشد. به ويژه آنكه جهت هزينه هاي طرح تسهيلات بانكي نيز دريافت مي شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توليدات طرح در 10 سال اول:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول سر به سر شدن هزينه ها وسود وزيان:

 

                                                                                    مبالغ به هزار ريال

  مشاهده ميشود پس از ده سال اجراي طرح هزينه هاي ثابت وجاري طرح          

پوشش داده شده وطرح به سود دهي كامل خواهد رسيد.